Yıldız Teknik Üniversitesi’ndeyken yaptığım zorunlu stajlardan biri Han Tümertekin’in yanındaydı. Çoğunlukla ıvır zıvırlarla dolu geçen yaz stajımda yakalamış olduğum sohbetler esnasında en azından Tümertekin’den son derece önemli şeyler duyma şansım oldu. Bunlardan biri de her daim yanımda eskiz defteri ve fotoğraf makinası olması gerektiğiydi. O her ne kadar günlük iş yoğunluğunda yanında sadece eskiz defteri taşıyor olsa da, benim için fotoğraf çekmek çok daha keyifli. Ve dürüst olmak gerekirse serbest el çizimlerimden hala hoşlanmıyorum.

Mimari fotoğrafçılığın tarihi, araştırmaya ve okumaya değer diyebilirim. Fakat benim üzerinde durmak istediğim bir konu değil. Mimari fotoğrafçılığın teknik esasları ise son derece önemli, zira bu alan en nihayetinde fotoğrafçılığın oldukça zor teknik bir dalı.

Fotoğraf çekmeye başlamadan önce yapılması gerekenlerle başlamak gerekiyor. Öncelikle fotoğrafı çekilecek yapının hangi döneme ait bir yapı olduğunu bilmekte fayda var. Bu sayede mimaride ele alınan üslubu baskın bir şekilde fotoğraflamak daha kolay olacaktır. Dolayısıyla daha önceden araştırma yapmadığınız veya tanımadığınız bir yapının fotoğraflarını çektiğinizde başarısız olma ihtimaliniz oldukça yüksek. Buna örnek olarak Deviantart gibi bir sitede arama kısmına Architecture yazmanız bile yeterli olacaktır. Bahsettiğim durumda birçok örnekle karşılaşabilirsiniz.

Bunun haricinde fotoğrafını çekeceğiniz yapının fonksiyonu da oldukça önemli. Yani eğer sadece yapının üslubunu vurgulamak gibi bir amacınız yoksa, yapının işlevini de anlaşılır kılmak üzere insanları da kısmen fotoğrafa dahil etmenin olumlu olduğu kanaatindeyim. Veya direkt olarak x fonksiyonlu yapıları çekiyorsanız, kadrajınızda insanlar olmasa bile elinizden geldiği kadar o fonksiyonu vurgulayacak kareler yakalamanız gerekiyor. Murat Germen bu husustata son derece başarılı bulduğum bir fotoğrafçı. Özellikle endüstriyel estetikle ilgilenen Germen’in kareleri görülmeye değer.

Yine önemli olan başka bir noktaysa yapıyı fotoğraflamadan önce yapının planları üzerinde çekim noktaları belirlemek. Bu sayede yapının cepheleri tek başlarına veya diyagonal olarak iki cephe bir karede olacak şekilde çekilebilir. Mimari fotoğrafçılıktaki bu yaklaşıma mimari ürünün yorumsuz olarak fotoğraflanması denir. Fakat bunu gerçekleştirebilmek için teknik olarak özel ve pahalı ekipmanlara ihtiyacınız var. Eğer refleks makina kullanıyorsanız geniş açılı bir lens kullanıp, daha sonra bilgisayarda rötüşleme şansınız elbette var, fakat bu birçok kişinin yanıldığı üzere doğru bir yöntem değil.  Sırf bu iş için özel üretilen Tilt-Shift lensler ise iyi sonuçlar elde etmenize yardımcı olacaktır. Bugün neredeyse tüm mimari fotoğrafçılar orta formatlı ya da büyük formatlı makinalar kullanmaktadırlar. Bu sayede yapının düşeylerinde oluşan perspektif bozulmalarının da önüne geçebiliyorlar.  Bu ekipmanlar ne yazık ki oldukça özel ve pahalı parçalar. Sadece bu etken bile mimarlık fotografçısı olmayı düşleyen birçok kişiye engel oluyor. Kendimi bu grubun içerisinde görüyorum da diyebilirim.

Bunlar haricinde teknik birçok unsur da var. Kullandığınız filmin hızından tutun da güneşin hareketine kadar birçok girdi sözkonusu. Bu tip bilgileri örneğin Doç. Dr. Özer Kanburoğlu’nun kitaplarından daha detaylı bir şekilde öğrenebilirsiniz.

Mimari fotoğrafçılıkta yöntem olarak iki tür yaklaşım var. Birincisi daha önce de belirtmiş olduğum yorumsuz yaklaşım. Diğeriyse mimari yapıt üzerinden sanat üretilmesi maksadıyla tercih edilen yorumlu yaklaşım.

Yorumsuz yaklaşımda daha önce de belirttiğim gibi yapının cephelerini düzgün ve sade bir şekilde karelemek esastır. Yapının cephelerinin karşısından yapılan çekimlerde yapının yatay ve düşeylerinin film karesinin ya da dijital makina kullanıyorsanız sensör kenarlarına paralel gelecek şekilde yakalanması şarttır. Daha önceden bahsetmiş olduğum ekipmana sahip değilseniz, bu çekimlerde tercih edebileceğiniz diger bir yol da yapının karşısında uygun bir yüksekliğe çıkıp oradan çekim yapmak olacaktır.

Yorumlu yaklaşımdaysa kişi kendi yorumunu da çekime katar. Yapının cephelerini fotoğraflamak yine amaç olabileceği gibi, yapıyı meydana getiren diğer detayları fotoğraflamak da bu işin bir parçasıdır. Bunun için özel bir ekipmana ihtiyacınız yok. Benim çoğunlukla tercih ettiğim yöntem bu. Öncelikle gözlemlemiş olduğum yapıların yorumsuz fotoğraflarının çok başarılı mimarlık fotoğrafçıları tarafından başarılı bir şekilde belgelendiğini biliyor olmam her ne kadar büyük bir etken olsa da, esas problem her koşulda fotoğraf çekebilecek bir ekipmana sahip olmamam.

Mimari fotoğrafçılıkla uğraşan isimlere biraz baktığınız zaman, oldukça başarılı bir kısmın mimarlık disiplininden geliyor olmasıysa çok şaşırtıcı değil. Her ne kadar yurtdışında daha çok isim biliyor olsam da ülkemizden verebileceğim başarılı örnekler arasında Cemal Emden, Murat Germen ve Gürkan Akay gibi isimler bulunuyor.